Dodatkowy urlop dla rodziców wcześniaków działa już rok i zmienia codzienność rodzin

Szpitalne korytarze, niepewność i walka o każdy dzień - dla wielu rodziców wcześniaków to początek drogi. Od niedawna mają jednak więcej czasu, by być przy dziecku bez presji powrotu do pracy. Nowe przepisy dają realne wsparcie wtedy, gdy jest najbardziej potrzebne.

Minął rok od wprowadzenia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, który przysługuje rodzicom wcześniaków oraz dzieci wymagających hospitalizacji tuż po narodzinach. Rozwiązanie obowiązuje od 19 marca 2025 roku i pozwala wydłużyć opiekę nad dzieckiem nawet o 15 tygodni. W tym czasie wypłacany jest zasiłek w wysokości 100 proc. podstawy.

Pierwsze miesiące pokazują skalę wsparcia

Z danych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że tylko do końca ubiegłego roku z nowego świadczenia skorzystało około 3,9 tys. osób. W kolejnych tygodniach - od stycznia do lutego - dołączyło następne 1,7 tys. rodziców. Wypłaty realizują zarówno ZUS, jak i pracodawcy.

Nowe przepisy obejmują nie tylko biologicznych rodziców. Z dodatkowego urlopu mogą skorzystać także opiekunowie adopcyjni i rodziny zastępcze, jeśli dziecko po przyjęciu na wychowanie wymagało leczenia szpitalnego.

Każdy tydzień w szpitalu przekłada się na czas opieki

Mechanizm przyznawania dodatkowego urlopu jest powiązany bezpośrednio z hospitalizacją dziecka. Za każdy rozpoczęty tydzień pobytu w szpitalu przysługuje tydzień dodatkowego urlopu.

W praktyce oznacza to różne maksymalne limity:

• do 15 tygodni - dla dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży lub z wagą do 1000 g
• do 8 tygodni - dla dzieci urodzonych między 28. a 37. tygodniem ciąży i ważących powyżej 1000 g
• do 8 tygodni - dla dzieci urodzonych po 37. tygodniu, jeśli były hospitalizowane co najmniej 2 dni między 5. a 28. dobą życia

W przypadku dzieci urodzonych o czasie liczy się hospitalizacja rozpoczęta po czwartej dobie życia.

Jak podkreśla Krzysztof Cieszyński, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie pomorskim:

„To rozwiązanie daje rodzicom realny czas na opiekę nad dzieckiem, które od pierwszych dni życia wymaga leczenia i szczególnej uwagi”.

Formalności bez pośpiechu, ale z terminem

Dodatkowy urlop trzeba wykorzystać od razu po zakończeniu podstawowego urlopu macierzyńskiego - nie można go podzielić na części. W przypadku pracowników obowiązuje termin złożenia wniosku najpóźniej 21 dni przed końcem urlopu macierzyńskiego.

Pozostałe osoby ubezpieczone - np. prowadzące działalność gospodarczą lub pracujące na umowach cywilnoprawnych - mają więcej elastyczności, ale również muszą zmieścić się w czasie trwania urlopu macierzyńskiego.

Do wniosku konieczne jest zaświadczenie ze szpitala, w którym wskazane są:

• okres hospitalizacji dziecka
• tydzień ciąży w chwili porodu
• waga urodzeniowa

Dokumenty trafiają odpowiednio do pracodawcy, zleceniodawcy lub bezpośrednio do ZUS.

Dla wielu rodzin ten dodatkowy czas to coś więcej niż formalne uprawnienie. To możliwość spokojniejszego wejścia w codzienność z dzieckiem, które wymaga większej troski i często długiej rekonwalescencji. W praktyce oznacza to mniej stresu związanego z powrotem do pracy i więcej przestrzeni na to, co w pierwszych tygodniach życia najważniejsze - obecność.