Upał nie kończy się na pragnieniu. Te objawy wymagają reakcji

Jedno osłabienie w upalny dzień może szybko przerodzić się w stan zagrażający zdrowiu. W Elblągu i okolicach wysokie temperatury oznaczają większe ryzyko odwodnienia, przegrzania oraz problemów z koncentracją. Szczególnej uwagi wymagają dzieci, seniorzy, osoby przyjmujące leki i zwierzęta pozostawione w samochodach. Zalecenia Powiatu Elbląskiego pokazują, jak ograniczyć ryzyko w domu, podczas podróży i nad wodą.

• Zawroty głowy i silne pragnienie mogą oznaczać zagrożenie
• Chłodniejsze mieszkanie i rozsądny wysiłek ograniczają ryzyko
• Dzieci, seniorzy i zwierzęta potrzebują dodatkowej ochrony
• Krem z filtrem zmniejsza ryzyko, ale nie zastępuje cienia

Zawroty głowy i silne pragnienie mogą oznaczać zagrożenie

Udar słoneczny lub cieplny może pojawić się po długim przebywaniu na słońcu albo w bardzo wysokiej temperaturze. Do niepokojących objawów należą między innymi zmęczenie, silny ból i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki oraz wyraźnie przyspieszone bicie serca i oddech. Szczególnie niebezpieczny jest gwałtowny wzrost temperatury ciała.

Przy zawrotach głowy, osłabieniu, niepokoju, dotkliwym pragnieniu lub bólu głowy trzeba zadzwonić pod numer 112. Jeśli stan na to pozwala, należy przenieść się do chłodnego miejsca. Nie warto czekać, aż objawy same miną, zwłaszcza gdy dotyczą dziecka, seniora lub osoby przewlekle chorej.

Wysoka temperatura wpływa także na układ nerwowy. Może powodować ospałość i rozdrażnienie, a także obniżać koncentrację. To ważne podczas prowadzenia samochodu – przy upale kierowca powinien częściej robić przerwy i odpoczywać w zacienionym miejscu.

Osoby przyjmujące leki powinny pozostawać w kontakcie z lekarzem i sprawdzić, czy stosowane preparaty wpływają na termoregulację oraz równowagę wodno-elektrolitową. Odwodnienie może zmienić stężenie leków w organizmie, co u seniorów bywa szczególnie groźne.

Chłodniejsze mieszkanie i rozsądny wysiłek ograniczają ryzyko

W ciągu dnia warto zamykać okna i żaluzje, szczególnie po stronie nasłonecznionej. Wietrzenie najlepiej przeprowadzać nad ranem i w nocy, gdy temperatura spada, o ile pozwalają na to warunki bezpieczeństwa. Lekkie, przewiewne ubrania z naturalnych tkanin i w jasnych kolorach ułatwiają termoregulację.

Nagłe przejście z klimatyzowanego pomieszczenia na zewnątrz może wywołać szok termiczny. Dotyczy to zwłaszcza małych dzieci i osób starszych, dlatego po wyjściu z chłodnego miejsca warto dać organizmowi czas na przyzwyczajenie się do różnicy temperatur.

W najgorętszej części dnia lepiej zrezygnować z forsownego wysiłku. Bieganie i inne intensywne ćwiczenia zwiększają ryzyko odwodnienia, skurczów mięśni związanych z utratą minerałów, przegrzania oraz udaru cieplnego. Upalne dni sprzyjają lekkim posiłkom opartym na warzywach i owocach. Tłuste, smażone i wysokokaloryczne dania dodatkowo obciążają organizm.

Podstawą ochrony pozostaje regularne picie wody, najlepiej niegazowanej. Trzeba również częściej myć ręce i unikać potraw zawierających surowe jajka, ponieważ wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi bakterii Salmonella. Alkohol zwiększa ryzyko odwodnienia, dlatego podczas upałów lepiej z niego zrezygnować.

Nad wodą nie należy gwałtownie wchodzić do chłodnej wody bezpośrednio po opalaniu. Przed zanurzeniem trzeba opłukać wodą twarz i klatkę piersiową, a następnie powoli wejść do kąpieli. Podobna ostrożność przydaje się podczas podróży – zaplanowane postoje w cieniu pomagają ograniczyć wpływ wysokiej temperatury na koncentrację kierowcy.

Według przyjętej definicji upał występuje wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 stopni Celsjusza. Najwyższe temperatury pojawiają się zwykle między godziną 15 a 18, natomiast najsilniejsze promieniowanie UV notuje się między 12.00 a 13.00. Oznacza to, że samo unikanie południowego słońca nie zawsze wystarcza – także późniejsze godziny mogą być bardzo obciążające.

Dzieci, seniorzy i zwierzęta potrzebują dodatkowej ochrony

Nagrzany samochód może osiągać temperaturę 50–60 stopni Celsjusza. Dlatego pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać w zaparkowanym pojeździe ani dzieci, ani zwierząt – nawet na krótko i przy uchylonym oknie. W przypadku dziecka lub zwierzęcia znajdującego się w rozgrzanym aucie trzeba niezwłocznie wezwać pomoc.

Dziecko, które musi wyjść podczas upału, powinno mieć lekkie, jasne i przewiewne ubranie oraz nakrycie głowy, najlepiej czapkę z daszkiem. Przed słońcem trzeba osłaniać również wózek. Parasol nad wózkiem może być potrzebny także wtedy, gdy pojazd stoi w miejscu ocienionym.

Do picia najlepiej podawać dziecku napoje letnie, ale nie zimne – między innymi wodę mineralną, sok oraz ziołowe lub owocowe herbatki. Kąpiel również powinna odbywać się w letniej, a nie zimnej wodzie. W czasie największego upału zalecane jest ograniczenie wychodzenia z domu.

Seniorzy także powinni unikać opuszczania domu w najgorętszych godzinach. Jeśli wyjście jest konieczne, potrzebne jest nakrycie głowy i uważna obserwacja samopoczucia. Osoby starsze często przyjmują kilka leków, a odwodnienie może zwiększać ich stężenie w organizmie nawet do poziomu zagrażającego życiu. Seniorzy aktywni zawodowo mogą korzystać z zaleceń dla pracodawców zawartych w poradniku „Dobry klimat w pracy”.

Wysoka temperatura jest groźna również dla zwierząt. Psy, które nie mają gruczołów potowych, obniżają temperaturę ciała między innymi przez odparowywanie śliny podczas dyszenia. Zwierzę potrzebuje dostępu do wody i chłodnego miejsca, ale najważniejsza zasada pozostaje niezmienna – nie wolno zostawiać go w samochodzie na słońcu.

Powiązany artykuł

Fala upałów nad Elblągiem. To zagrożenie wchodzi szybciej, niż się wydaje

Krem z filtrem zmniejsza ryzyko, ale nie zastępuje cienia

Kosmetyki z filtrem SPF ograniczają ryzyko poparzeń, jednak nie zapewniają pełnej ochrony przed promieniowaniem UV. Preparat należy nałożyć przed wyjściem na słońce, a później ponowić aplikację po spoceniu się, pływaniu lub wytarciu skóry ręcznikiem. Ochrona słabnie z upływem czasu.

Poziomy ochrony SPF opisano następująco:

• SPF 2–6 – słaby,
• SPF 9–12 – średni,
• SPF 15–25 – wysoki,
• SPF 30–50 – bardzo wysoki,
• SPF powyżej 50 – ultra wysoki.

Ważna jest także ilość kosmetyku. Dla ciała dorosłego człowieka to orientacyjnie około sześciu łyżeczek. Krem nie powinien jednak zachęcać do długiego opalania – zgodnie z zaleceniami przebywanie na słońcu należy ograniczyć maksymalnie do dwóch godzin dziennie.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Elblągu.